ISPARTA tarihi_____________________________________________Mustafa Koç

  
Giriş

Türk adının anlamı ve Anadolu'ya giriş için ayrıca bkz.
Honamlı Yörükleri - Ali Tanyıldız

Isparta Kenti nerededir? - Isparta Kenti'nin halkı Türk'tür - Türk adının kökü nedir? - Türk ne demektir, ne anlama gelmektedir? - Türklerden önce tarihte  Anadolu'da ve Isparta'da kimler vardı? - Türklerden önce Anadolu'da kimler devlet kurdular? - Türklerden önce Anadolu ve Anadolu halkı ne halde idi?

Isparta Kenti'nin çok eski yıllara dayanan bir geçmişi, köklü bir tarihi bulunmaktadır. bu tarihi ele almadan önce, Isparta Tarihiyle yakın ilgisi yönünden, bazı konular üzerinde durmak, yararlı olacaktır.

ISPARTA KENTİ NEREDEDİR?
Bilindiği gibi Isparta Kenti, Anadolu toprakları üzerindedir. ANADOLU dilbilgisi kurallarına göre, bir bileşik isimdir. (Ana) ile (DOLU) sözcüklerinden oluşmaktadır. Bu "Ana tapınaklarla dolu; Tanrılar ülkesi"anlamına gelmektedir.


ISPARTA KENTİ'NİN HALKI TÜRK'TÜR
Isparta Kenti'nin halkı arı, katkısız, özbeöz Türk'tür.


TÜRK ADININ KÖKÜ NEDİR?
Türk
;(Törük, Türük)'ün, yörük (yörümekten) gelen eylemidir.

TÜRK NE DEMEKTİR, NE ANLAMA GELMEKTEDİR?
Türk; biçimlenmiş pek çok gelişmiş, büyümüş; güçlü, kuvvetli anlamına gelmektedir.


TARİHTEN ÖNCEKİ DEVİRLERDE VE TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU'DA KİMLER VARDI?
Türk Tarih Kurumunca Samsun, Mersin, Gaziantep, Isparta, Burdur başta olmak üzere yurdumuzun pek çok yerinde yaptırılan arkeolojik kazılardan elde edilen buluntulardan:

  • Kabataş

  • Yontmataş

  • Cilâlıtaş

  • Maden

devirlerinden bu yana, Isparta Kenti'nin ve Anadolu topraklarının üzerinde yaşanıldığı anlaşılmıştır. Bugün bile Adıyaman'ın Palanlı Kayalarında, Hakkari'de; Antalya'da; tarihten ve Türkler Anadolu'ya ayak basmazdan önceki insanların kullandıkları araç, gereç ve uygarlık izleri vardır.

TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU'DA KİMLER DEVLET KURDULAR?
Tarihten ve Türkler Anadoluya ayak basmadan önce, Anadolu toprakları üzerinde şu insan toplumları yaşamışlardır.

  1. Hititler (Etiler)
  2. Hürriler ve Mitanniler
  3. Urartular
  4. İyonlar
  5. Frikyalılar
  6. Lidyalılar
  7. İranlılar
  8. Makedonyalılar (Yunan)
  9. Bitinya Krallığı
  10. Bergama Krallığı
  11. Potnos Krallığı
  12. Kommagene Krallığı
  13. Süryani Krallığı
  14. Ermeni Krallığı
  15. Romalılar (Bizans)

Görüldüğü gibi MÖ. 1900-1200 yılları arasında yaşamış bulunan Etilerden Türklerin Anadolu'ya ayak basış tarihi olan 1071 Malazgirt Savaşına dek 3000 yılı geçen süre içinde Anadolu toprakları üzerinde 15' i geçik insan toplumu yaşamış ya da devlet kurmuşlardır.

Anadolu'nun buna bağlı olarak da Isparta Kenti'nin Türklerin eline geçmesi, Alpaslan'ın 1071 Malazgirt Savaşını kazanmasından sonra olmuştur.

TÜRKLERDEN ÖNCE, ANADOLU'DA KİMLER DEVLET KURDULAR?
Türkler Anadolu'ya ayak basmadan yurt yuva edinmeden önce, Anadolu Bizanslıların egemenliği ve yönetimi altında bulunuyordu. O yüzyıllarda Bizanslılar, İran ve Araplarla savaş içinde idiler. Bu savaşlar, aradan ÜÇ YÜZ ELLİ YIL gibi pek uzun bir süre geçtiği halde, bir türlü kesin bir sonuca bağlanamıyor, yüzyıllar boyunca sürüyor gidiyordu.

Üç yüz elli yıl ! Bu dile kolaydı. Bir ülke, o ülkenin halkı, üç yüz elli yıl savaş içinde bulunur ise ne olurdu ?

Doğal olarak savaş beraberinde Köylü, Kentli, Tüccar, Esnaf, Sanatkâr, Memur, İşçilere, tümüyle, halkın her kesimine Acı, Hastalık, Yara Bere, Kan, Ölüm, Yangın, Yıkıntı, Malından, canından olma, Yoksulluk getirirdi.

Sanki bunlar yetmiyormuş, az geliyormuş gibi, baskınlar, yağmalar oluyor; Adaletsiz, Eşitlikten uzak, Halkın verme gücünün üstünde olan vergilerden, Anadolu halkı bıkmış, usanmıştı. Canından bezen, umudunu, güvencesini yitiren halk, bir kurtarıcı bekler gibi idi.

Bizanslılar'ın egemenliği ve yönetimindeki Anadolu halkı bu durumda iken, İranda Selçuklu Devleti'ni kuran Türkler, Anadolu ile komşu idiler. Anadolu'nun verimli topraklarının olduğunu, suyunun bol oluşunu, ovasını, dağını, yaylasını, iklimini, günlük güneşliğini, görünümünün iyiliğini, hayvancılık ve tarım yapmaya pek elverişli oluşunu biliyorlar; "Tam yurt yuva kurulacak yer. Bu ülkeyi ele geçirip yurt edinmeliyiz !" diyorlardı.

Anadolu halkı da, komşuları olan Türkler'in "Küçüklerini koruyan, büyüklerini sayan, kadınlarını el üstünde tutan, sayan seven, kimsenin karısına, kızına, gelinine kötü gözle bakmayan, ırzına namusuna el uzatmayan, adaletli, insancıl, iyi yürekli, vatansever, sağlam bir toplum düzenine sahip insanlar" olduklarını biliyorlardı.

Gürcü ve Ermeniler'in dışında, Türkler'in Anadolu'ya gelişlerine bu bakımdan pek karşı çıkan da olmadı. Direniş gösterenler kısa süre içinde etkisiz hale getirildiler...

 

OĞUZLAR