Isparta'nın Doruklarında         

 
 

Sonraki>>

 

Özet [1]

Araştırmanın amacı Isparta ve çevresinde dağcılık sporunun yapılmasını yaygınlaştırmaktır. Dağcılık yapan veya yapmak isteyen arkadaşlara yararlı olmak amacıyla yazıda; dağcılığın tanımı, türleri, dağcılık hakkında teknik bilgiler, dağlarda nelere dikkat edeceğimiz ve Isparta’daki dağlar hakkında genel bilgiler bulacaksınız. Yazı hazırlanırken Isparta’nın dağcılarından, deneyimlerimden, internetten, kitaplardan ve diğer kaynaklardan bilgiler aldım. Dağcılık hakkında pek çok kaynak bulabilirsiniz. Ancak dağcı olmak için mutlaka eğitim almalısınız. Bu nedenle bu yazıdaki bilgiler yaz aylarında yapılan ve teknik donanım gerektirmeyen etkinlikleri kapsamaktadır. Yazının, eğitimli ve bilinçli dağcılarımızın yetişmesine katkıda bulunması dileklerimle.

Başlarken

Isparta dağları ve gölleriyle tüm doğa severleri büyülemiştir. Bu büyünün etkileri özellikle doğa sporları ile uğraşanlarda belirgin olarak görülebilir. Örneğin; gelinliğini giydiğinde Davraz’a bakarken veya Temmuz ayında Dedegöl Dağından kestiğiniz karla pekmezi karıştırıp içtiğinizde bir ferahlık hissediyorsanız Isparta’nın dağlarına sevdalanmışsınız demektir.

Dağcılık sporu ile uğraşanlar da kendilerini doğanın büyüsüne kaptırırlar. Kimi zaman rota üzerindeki bir çeşmeden kana kana içilen su, kimi zaman doruklardan sis altında kalmış Beyşehir, Burdur ve Eğirdir göllerinin görkemli görüntüleri dağcıların vazgeçemediği tutkulardır.

DAĞCILIK VE DAĞCI

Dağcılık:

Belirli birtakım ilke ve kurallara dayalı olarak dağlarda yapılan yürüyüş , kampçılık ve tırmanış sporudur.
 

Dağcı:

Kayada, karda ve buzda, doğanın engellerini aşıp dağcılık tekniklerini, dağcılık araç ve gereçlerini kullanarak doruğa ulaşan veya ulaşmayı hedefleyen kişidir.

DAĞCILIK TÜRLERİ

1. Alpinizm:

İçerisinde kaya, kar, buzul tırmanış özelliklerini bulunduran dağcılık teknik ve gereçlerini kullanarak doğrudan zirve yapmaktır . Kendi içinde 4 ana bölüme ayrılır
A. Günlük yürüyüş (hiking) : Doğada; sabah başlayıp akşam biten günübirlik yürüyüştür.
B. Kamplı etkinlik (trekking) : Doğada yatılı olarak (genellikle hafta sonu) yapılan iki günlük etkinliktir.
C. Expedition : Doğada uzun süreli ( genellikle 1 haftalık )yatılı olarak yapılan etkinliktir. Expeditionların en belirgin yönlerinden biri de farklı bilim dallarından oluşan tırmanış ekibinin bilgilerini paylaşarak araştırma ve inceleme yapmalarıdır.
D. Ferrata: Kayaya sabitlenmiş metal merdivenleri kullanarak tırmanmaktır.
Not: Bu tür etkinlikler yaz ve kış olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır.

2. Sportif Tırmanış ( Sport Climbing ):

Genellikle kaya üzerinde veya yapay duvarlarda yapılan tırmanış şeklidir. Kendi içinde 4 ana bölüme ayrılır;
1. Bouldering : Yerden fazla yükselmeden kaya tırmanma yöntemlerini kullanarak kaya üzerinde yapılan çalışmadır.
2. Kaya tırmanışı : Kaya tırmanma tekniklerini ve güvenlik gereçlerini kullanarak kaya üzerinde bir ip boyuna ( 50 mt. ) kadar yapılan tırmanma şeklidir.
3. Uzun duvar tırmanışı : Kaya tırmanma tekniklerini ve güvenlik gereçlerini kullanarak bir ip boyundan daha yüksek olan kaya üzerinde yapılan tırmanış şeklidir.
4. Yapay duvar tırmanışı : Genellikle kapalı alanlarda (bazen açık havada) kimyasal gereçler kullanılarak yapılan sabit veya ayarlanabilen duvar düzeneklerini içerisinde bulunduran genellikle yarışmaya yönelik yapılmış değişik boyutlarda duvarlardır. Değişik biçimlerde ve değişik uzaklıklarda basamak ve tutamakları içermektedir. Top rope (üstten güvenli ip) yöntemiyle çalışma yapılmaktadır.

RESİMLERLE DAĞCILIK TERMİNOLOJİSİ

DÜNYADAKİ YÜKSEK DAĞLAR

TÜRKİYE’DEKİ YÜKSEK DAĞLAR

Not: Anılan dağlar kendi sıra dağlarının içindeki en yüksek doruklardır. Aynı dağ topluluğunda olup listedeki dağlardan daha yüksek pek çok dağ vardır.

Dağcılıkta Yürüyüş Bilgisi ve Yöntemi

Dağlarda yapılan yürüyüş ve tırmanışlar; patikada, patikası olmayan arazide, kayalık arazide (çarşak–taşlık–kayalık) alpin çayırlarında yapılmaktadır. Her bölgenin kendine özgü koşulları ve bu koşullara bağlı olarak yürüyüş yöntemleri vardır. Yürüyüşler yalnız olabildiği gibi topluluk olarak da yapılmaktadır. İdeal bir tırmanış topluluğu 3 kişiden oluşmaktadır. Bu sayı rotanın durumuna bağlı olarak artabilir. Topluluklar seçilirken; topluluk üyelerinin birbirlerini tanımaları, kondisyon durumları, fiziksel özellikleri ve yaş durumları birbirlerine yakın olmalıdır. Her toplulukta; bir topluluk başı ( önder ) ve bir topluluk sonu ( artçı ) vardır.
1. Topluluk Başı (önder) : Topluluğa önderlik eden kişidir. Tüm kararlar önder tarafından alınır.
2. Topluluk sonu (artçı) : Topluluk başının yardımcısıdır. Topluluğun sonunda yer alır. Topluluktakileri izler, davranışlarını kontrol eder, gerekirse uyarır. Önder ile arasında devamlı uyumluluk vardır.
Yürüyüş hızı: Sporcuların kondisyonuna göre hız ayarlanır. En yavaş yürüyen kişi önderin arkasında yer alır. Önder yürüyüş hızını bu sporcuya göre ayarlar. Yürüyüş / tırmanış süresince kazalar meydana gelebilmektedir. Anılan kazalar iki konu başlığı altında toplanmaktadır.
Subjektif dağ kazaları ( İnsan etkenli )
a. Yetersiz eğitim
b. Yetersiz beslenme
c. Yetersiz gereç
d. Etkin ataklık
e. Kurallara uymama
f. Güdülenme eksikliği.
g. Benlik tatmini,
h. Topluluk uyumsuzluğu
i. Fiziksel uygunsuzluk
Objektif dağ kazaları ( Doğa etkenli)
a.Uygun olmayan hava koşulları.
1 . Fırtına
2 . Tipi
3 . Sağanak yağmur (sel)
4 . Çığ
5 . Taş düşmesi
6 . Heyelan vs
Dağda yürürken / tırmanırken:
Etkinliğin özelliği ve arazinin yapısına bağlı olarak 4 türlü yürüyüş vardır.
1 . Dik çıkış.
a .Yoldan kazandırır.
b . Tırmanıcıyı yorar.
2 . İniş.
3 . Yan geçiş.
4 . Zikzak (travers).
a . Yoldan kaybettirir.
b . Tırmanıcıyı daha az yorar.
Yürüyüş / tırmanış süresince taş düşmeleri meydana gelebilir taşı düşüren veya ilk gören “taş !“ diye bağırarak topluluğu uyarmalıdır. Taş düşerken yere çarpma sonucu yükselir ve çarptığı yerdeki taşları da sürükleyebilir. Taş düşerken; dağcı hemen kaçmamalıdır. Taşın hareketini takip etmeli ve son harekette sağa, sola veya uygun bir kaya kovuğu varsa içine girerek taşın çarpma etkisinden kurtulmalıdır.

Çarşaklı Alanlarda Yürüyüş Yöntemi

Döküntü kayaların ,taşların ve çakılların meydana getirdiği değişik boydaki taş yığınlarına çarşak denir.

KAMP YERİ SEÇİMİ VE ÖZELLİKLERİ,
YAZ DAĞCILIĞI

21 mart - 21 aralık tarihleri arasında yapılan etkinliklere yaz dağcılığı denir.

Kamp yeri seçilirken ana amaç; etkinlik özelliğine göre yer seçimi yapılmasıdır.
1. Ulaşım için: araç veya yaya yoluna yakın olmalıdır.
2. Yaşam desteği için:
a. Suya yakın olmalıdır.
b. Bölgenin 3/2‘sine hakim olmalıdır.
c. Hayvan geçiş noktalarında olmamalıdır.
3. Güvenlik için :
a. Sel tehlikesine karşı dere içlerine kurulmamalıdır.
b. Kaya düşmelerine karşı kaya altında olmamalıdır.
c. Yıldırım tehlikesine karşı tek ağaç altında ve mağara içinde (duvarla bitişik) olmamalıdır.


[1] oguzhanozaltin@yahoo.com Öğretim Görevlisi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Gelendost Meslek Yüksekokulu, Muhasebe Programı, 32900, Gelendost, ISPARTA. Tel:0-246-381-42-80, Fax:0-246-381-42-81.

 

Yukarı

Sonraki>>

Yazara e-posta